Verheffing naar het goddelijke in de muziek van Olivier Messiaen

30 oktober 2008

Jan Hage, organist en componist:

Het is dit jaar honderd jaar geleden dat de Franse musicus Olivier Messiaen is geboren. Van het rooms-katholieke geloof is zijn gehele werk doordrenkt, of het nu gaat om muziek voor orgel, kamermuziek of zelfs opera. Het waren de bijbel en het christelijk geloof, waarin hij de vervulling vond van die fascinatie in de verbeelding van het ultieme geheim, dat in dit unieke geval niet alleen irrationeel, maar tegelijkertijd ook waar is en hem zijn leven lang zou inspireren.

Hoewel het begrip mystiek vaak in verband wordt gebracht met zijn oeuvre, geeft Messiaen toch vooral uitdrukking aan heilsfeiten, zoals de geboorte van Jezus en de Hemelvaart of aan bepaalde theologische aspecten, zoals de heilige Drie-eenheid en het hiernamaals. Daarbij toont Messiaen zich een even belezen als fantasievol theoloog, die soms duizelingwekkende vergezichten creëert aan beelden en verassende verbanden.

Uniek is in zijn muziek de combinatie van zeer persoonlijke, kleurrijke samenklankstructuren, complexe ritmiek, soms extreem langzame tempi, vogelzang en gregoriaans, die slechts één doel dient: een doorbraak naar ‘gene zijde' mogelijk te maken, de luisteraar als het ware te verheffen naar het goddelijke.